IP Lingo: Detailhandelroyaltymuseum

Door Rob Feenstra

Voor het schrijven van deze rubriek sta ik altijd met één been in de toekomst, maar van huis uit ben ik historicus en mijn andere been is dan ook stevig verankerd in het verleden. Ik heb een fascinatie voor kleine zaakjes die De Pittenkoning of StrijkPaleis heten. Die namen stralen een jarenvijftigachtige tuttigheid uit, maar getuigen ook van gevoel voor humor en gezonde zelfrelativering. Ik gebruik voor dit soort winkeltjes de naam ‘detailhandelroyalty’. In de loop der jaren heb ik de puien van tientallen detailhandelroyaltypaleizen gefotografeerd. Een selectie daarvan vind je in het online Detailhandelroyaltymuseum. Ondanks de lichte spruitjesgeur die eromheen hangt, is detailhandelroyalty overigens zeker geen typisch Nederlands verschijnsel. Zo trof ik in een piepklein tentje in Lissabon O Rei do Bacalhau (de kabeljauwkoning) aan, en ontdekte ik dat Falafel King resideert in een keldertje in Sint-Petersburg.

Je zou kunnen vermoeden dat detailhandelroyalty een verdwijnend fenomeen is, maar niets blijkt minder waar. Er is bijvoorbeeld een ware hausse aan Engelstalige royalty, zoals Fancy Palace (beautysalon voor kinderen) en Lucky King. Het beste kan ik deze ontwikkeling illustreren door te verwijzen naar slagerij Cor Kip. De eigenaar hiervan veranderde de naam van zijn zaak in Het Vleespaleis. Zijn zoon volgde hem op, en nu heet het The Butcher Palace. Ook richt de detailhandelroyalty zich steeds meer op eigentijdse producten, getuige Printerkoning, Scanpaleis en WifilampKoning (die we met recht een verlicht vorst kunnen noemen). De locaties veranderen eveneens. Fysieke winkels maken plaats voor webshops. Wie op zoek gaat naar het toch groots klinkende Monumentenpaleis (voor grafstenen, urnen en grafaccessoires), komt terecht op een Volendams bedrijventerrein en stuit op een gesloten roldeur.

De detailhandelroyalty gaat tot nu toe dus mee met de tijd. Of het ook AI kan weerstaan is echter de vraag. Kunstmatige intelligentie verslaat Kasparov weliswaar met de ogen dicht, ook kan AI ziektes in een vroeg stadium detecteren en notulen maken van je vergadering, en ze voorziet in opdracht van minister Fleur Agema een gestaag uitdijend leger dementerende bejaarden binnenkort van schone luiers. De mogelijkheden van AI zijn ongekend, maar zal ze ooit die zachte ironie onder de knie krijgen om een zeer bescheiden cafetaria ‘Plaza Snackpaleis’ te noemen?


Rob Feenstra is projectleider/consulent bij de Universitaire Bibliotheken Leiden (focus op onder meer de digitale bibliotheek) en museumdocent bij het Cobra Museum.

Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #9-2024. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.