Door Anneke de Maat
Om goed te worden in literatuuronderzoek, moet je het vooral heel veel doen, zegt biomedisch informatiespecialist Christa Niehot. Ze heeft al veel vlieguren gemaakt bij het Erasmus MC en Zorginstituut Nederland. Als penningmeester bij de KNVI-interessegroep Biomedische Informatiespecialisten zet ze zich in voor kennisuitwisseling. ‘Je kunt niet zelf overal expert in zijn. Daarom zijn netwerken belangrijk.’
Het beroep van informatieprofessional is zeer divers – van vakgebied en werkgever tot functie-inhoud en takenpakket. Om de breedte van het vak te laten zien, lichten we in de rubriek IProfiel een informatieprofessional door.
IPaspoort
Naam en leeftijd: Christa Niehot (44)
Opleiding: bachelor informatiedienstverlening en -management aan De Haagse Hogeschool
Huidige functie: biomedisch informatiespecialist bij het Erasmus MC en freelance informatiespecialist medisch literatuuronderzoek
Wordt blij van: muziek, lezen en bordspelen
Ergert zich aan: mensen die voordringen in het openbaar vervoer
Inspiratiebron: ‘Ik heb op jonge leeftijd mijn moeder en mijn zus verloren. Dat heeft me geleerd om van elke dag te genieten en het kleine te waarderen.’
HOE EN WAAROM BEN JE INFORMATIESPECIALIST GEWORDEN?
‘Uit de beroepstest op de middelbare school kwam dat “communicatie creatief” bij mij paste. De opleiding informatiedienstverlening en -management (IDM) viel hieronder. Ik had geen idee dat het een “omgedoopte bibliotheekopleiding” was, maar ik ben wel blij dat ik deze opleiding heb gedaan. Na mijn afstuderen in 2001 werd ik documentalist bij het Onderwijsinformatiecentrum van de CED-groep, een organisatie die scholen adviseert bij het kiezen van lesmethodes. Hier beantwoordde ik eerstelijnsvragen, schafte ik boeken aan en informeerde ik scholen die zich kwamen oriënteren op de verschillende lesmethodes voor het vakgebied lezen. In 2004 ging ik – na een reorganisatie bij de CED-groep – werken als bibliotheektechnisch medewerker bij de Medische Bibliotheek van het Erasmus MC.’
KOOS JE BEWUST VOOR EEN FUNCTIE BIJ EEN MEDISCHE BIBLIOTHEEK?
‘Nee, ik ben heel pragmatisch. Mijn ervaring is dat ik mijn werk kan uitvoeren in elk vakgebied. Hoe meer je leert over de inhoud van het vak, hoe leuker het wordt en hoe beter je mensen kunt helpen. In het begin deed ik vooral baliewerk en vroeg ik artikelen op bij andere bibliotheken. Ik ben iemand die snel ziet wat blijft liggen en waar kansen liggen om nieuwe dingen te leren en nieuwe taken op te pakken. Dus ging ik ook het licentiebeheer en de administratie voor de tijdschriften doen, de boeken voor het onderwijs aanschaffen, de onderzoekoutput van het Erasmus MC registreren en de website bijhouden. Na een tijdje ging ik ook onderzoekers helpen met systematisch literatuuronderzoek in (para)medische databases, zoals PubMed, Embase et cetera. Dat vind ik erg leuk werk, en het is nu de hoofdtaak in mijn functie als biomedisch informatiespecialist bij de Medische Bibliotheek.’
WAT DEED JE ALS INFORMATIESPECIALIST BIJ HET ZORGINSTITUUT NEDERLAND?
‘Van 2021 tot halverwege 2023 was ik informatiespecialist bij het Zorginstituut Nederland. Het instituut krijgt regelmatig verzoeken om nieuwe therapieën op te nemen in het basispakket. De afdeling Zorg moet dan beoordelen of er voldoende bewijs is dat die therapieën werken en of het verantwoord is om ze te vergoeden. Ik zocht daarvoor de literatuur. Dat was interessant en leuk vanwege de maatschappelijke impact. Ik ben echter teruggegaan naar het Erasmus MC omdat de onderzoeksvragen die ik daar krijg veel diverser zijn.’
WAT VIND JE LEUK AAN LITERATUURONDERZOEK EN WELKE COMPETENTIES ZIJN DAARVOOR NODIG?
‘Systematisch literatuuronderzoek is vooral puzzelen en programmeren met taal. In overleg met de inhoudelijk experts, zoals promovendi en artsen, scherp ik de onderzoeksvraag aan en stel ik de zoekactie op. We beginnen met kijken in de thesaurus. Ik adviseer bij het definiëren van de zoektermen en ik zorg ervoor dat we die aanvullen met synoniemen en spellingsvarianten en dat we “proximity operators” gebruiken. Vervolgens vertalen we dit naar de syntax van andere databases. Elke database heeft weer andere thesauritermen en veldcodes. Om goed te worden in literatuuronderzoek, moet je het vooral heel veel doen. Tijdens de IDM-opleiding moesten we heel veel zoekopdrachten uitvoeren. Daar werd ik wel eens moe van, maar nu zie ik het nut ervan in. Het is een constant leerproces. Je moet goed kunnen doorvragen om de zoekvraag duidelijk te krijgen en creatief kunnen denken. Het is heel veel werk voor een PhD om dit zelf goed te doen. Het is altijd leuk om te horen dat ze heel blij zijn met onze hulp.’
WELKE TAKEN HEB JE NOG MEER ALS INFORMATIESPECIALIST BIJ HET ERASMUS MC?
‘Ik geef cursussen systematisch literatuur zoeken aan medewerkers, externen en studenten. Omdat ik literatuuronderzoek zelf zo leuk vind, vind ik het leuk om anderen hiervoor te enthousiasmeren. We laten zien hoe je een zoekactie systematisch opbouwt. Hiervoor gebruiken we PubMed. Later laten we ze kennismaken met nog meer databases en syntaxen. De cursussen zijn ook een manier om onze dienst “Hulp bij literatuur zoeken” te promoten. Soms weten medewerkers niet dat ze onze hulp kunnen inschakelen. De zoekstrategie is erg bepalend voor de kwaliteit van de uitkomsten. Daarom wordt de zoekstrategie ook gepubliceerd bij wetenschappelijke artikelen zoals systematic reviews.
Na de cursus hoop ik dat de cursisten controleren of een zoekstrategie bij een artikel degelijk is opgezet. Soms zien we dat de opzet van een zoekstrategie niet goed is gedaan. Helaas is het zo dat sommige bibliotheken onvoldoende tijd hebben om onderzoekers uitgebreid te helpen. Daarom bied ik nu ook freelance ondersteuning bij literatuuronderzoek aan.’
HOE WIL JE JE VERDER ONTWIKKELEN IN JE VAK?
‘Ik wil ondersteunen bij researchdatamanagement in het Erasmus MC. Daarom ga ik de introductiecursus “Essentials 4 Data Support” volgen. Vooral metadatering vind ik interessant. Als je de data niet goed beschrijft, kan niemand ze vinden en dus ook niet hergebruiken.’
WELKE ONTWIKKELINGEN EN UITDAGINGEN ZIE JE?
‘Kunstmatige intelligentie kan helpen bij het samenvatten of selecteren van artikelen en met het halen van data uit artikelen. Het probleem is wel dat het een black box is: je weet niet hoe AI tot het resultaat komt. Ik zie AI niet als een bedreiging. Ik denk dat deze technologie leidt tot een verschuiving van taken. LLM’s zoals ChatGPT werken alleen goed als je ze de juiste prompts geeft. Ik vermoed dat we hier ondersteuning in kunnen gaan geven. Ook het feit dat steeds meer literatuur open access wordt gepubliceerd, heeft invloed op ons werk. Nu verloopt literatuuronderzoek via referenties in databases. Als artikelen open access zijn, kun je zoeken in full-text, maar krijg je veel ruis. We kunnen AI gebruiken om gerichter te zoeken.’
HOE BLIJF JE OP DE HOOGTE VAN JE VAK?
‘Via de discussielijst van de KNVI-interessegroep Biomedische Informatiespecialisten (BMI). Daarin lees ik wat er speelt en wie waar mee bezig is. Als penningmeester van de BMI-Commissie werk ik mee aan het organiseren van kennisbijeenkomsten. Een belangrijk aspect van kennismanagement is een sterk netwerk. Je kunt niet zelf alles weten, dus is het van belang dat je weet wie je waarvoor om hulp kunt vragen. De leden komen vanuit veel verschillende organisaties: UMC’s, de ggz, zorginstellingen. Het is een leuke, diverse en actieve groep.’
Anneke de Maat is freelance tekstschrijver en communicatieadviseur.
Deze bijdrage komt uit de papieren IP #2-2024. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.