Wat is het lot van al het plastic dat ooit is geproduceerd? De datasculptuur Perpetual Plastic zette ‘statistical numbers’ om in een fysieke kunstinstallatie. Op het strand voor 36 uur, maar ook vastgelegd op foto en film.
Sinds het begin van de jaren vijftig is 8,3 miljard ton plastic geproduceerd voor menselijke consumptie. Om de milieu-impact van exponentiële plasticproductie te begrijpen, hebben kunstenaar/activist Liina Klauss, marien wetenschapper en information design strategist Skye Morét en datavisualisatie-expert Moritz Stefaner geprobeerd te visualiseren wat er met plastic gebeurt na het eerste gebruik. Dit deden ze met een datagedreven kunstwerk op het strand aan de westkust van Bali, waar de stranden kampen met bergen plastic waste, zo weet Klauss die er werkt en woont.
‘Het project belicht de omvang van het plasticprobleem – in termen van geproduceerde hoeveelheid en het lot ervan – en de transformatie van plastic gedurende zijn levensduur’, zegt ze. ‘Dit deden we met behulp van het strandafval zelf.’ Onder het motto ‘Make Art Not Waste’ verzamelde een team van vijftig vrijwilligers tijdens beach clean-ups in Bali het afval voor het artwork. Aan het patroon ervan lagen data ten grondslag afkomstig uit een veel geciteerde wetenschappelijke publicatie in Science, ‘Production, use, and lot of all plastics ever made’, waarin de belangrijkste statistieken met stroomdiagrammen zijn weergegeven. Het dataplatform Our World in Data maakte hier een herwerking van in een Sankey-diagram dat als inspiratie diende voor Perpetual Plastic.
Perspectief op de wereld
Met deze benadering krijgt de abstracte weergave van getallen een meer aangrijpende vorm van ‘data visceralization’, aldus de makers. En de directe link naar de beach clean-ups suggereert ‘onmiddellijke mogelijkheden voor actie, waardoor de sculptuur een katalysator voor betrokkenheid wordt’.
De vrijwilligers kregen de opdracht mee niet op ‘afval’ te zoeken en in te zamelen, maar op kleur. Hierdoor verschoof het perspectief van negatieve associaties met afval naar creatieve actie, zegt Klauss. ‘Wetenschap geeft ons nieuwe kennis over de wereld, kunst geeft ons nieuwe perspectieven om de wereld te zien. Het samenvoegen van de twee heeft een enorme kracht.’
Diverse stromen en kleuren
Elke kleur van de installatie vertegenwoordigt het verschil in lot van de 8,3 miljard ton plastic afval: het wordt weggegooid, gerecycled, verbrand of nog deels gebruikt. Het zwarte gedeelte staat voor al het plastic dat ooit is geproduceerd, dat vervolgens vervaagt in verschillende kleuren en afzonderlijke stromen. De witte stroom toont afgedankt plastic (dat op een vuilstortplaats thuishoort, maar achtergelaten is in het landschap of in de oceaan), groen vertegenwoordigt gerecycled, rood verbrand en blauw nog in gebruik plastic. De breedte van elke stroom is evenredig aan het statistische getal.
Het artwork uitleggen op het strand nam ongeveer twaalf uur in beslag, het lag ter plekke voor zo’n 36 uur, en binnen zes uur was het geheel weer gedemonteerd. Alle teenslippers zullen deels worden hergebruikt in toekomstige installaties en deels worden gerecycled in samenwerking met Indosole Footwear. Andere recyclebare materialen zijn overgedragen aan het afvalverwerkingsbedrijf Ecobali. Niet-recyclebare materialen, zoals visnetten en tandenborstels, zijn naar de vuilstort gebracht.
National Geographic
Klauss heeft sinds 2011 al meer dan vijftig environmental art installations maakt, gebaseerd op hetzelfde idee: het plasticafvalprobleem onder de aandacht brengen. Met Perpetual Plastic won zij samen met Morét en Stefaner in 2019 de National Geographic’s Ocean Plastic Innovation Challenge. De film over het project van documentairemaker Eric Ebner is dit jaar op verschillende (film)festivals te zien.
De Duitser Moritz Stefaner ‘lives and breathes data visualization’, aldus zijn eigen website. Als onafhankelijk designer en consultant helpt hij organisaties, bedrijven en onderzoekers ‘to find truth and beauty in relevant and meaningful data’. Fraaie projecten van zijn hand zijn te bekijken op truth-and-beauty.net.
Zie ook de rubriek Data in beeld in deze IP.
Deze bijdrage komt uit IP #7/2021. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.