De Koninklijke Bibliotheek wil een positie innemen over de principiële, maatschappelijke vraagstukken die Artificiële Intelligentie (AI) met zich meebrengt. Daarom heeft de KB zeven principes geformuleerd waaraan zij haar werk met én voor AI kan toetsen.
Door: Jan Willem van Wessel
Al sinds een aantal jaren worden in de Koninklijke Bibliotheek stappen gezet op het gebied van Artificiële Intelligentie (AI). AI is daarbij geen doel op zich, het is een vorm van automatisering. Weliswaar een vergevorderde vorm, maar uiteindelijk toch automatisering.
AI is een relevant hulpmiddel voor de digitale transformatie waar we middenin zitten. Hierbij zijn vier invalshoeken te onderscheiden:
- Onze klanten: hoe verandert AI de dienstverlening van de bibliotheek?
- Ons werk: hoe verandert AI ons voortbrengingsproces?
- De AI zelf: wat kan de bibliotheek bijdragen aan de ontwikkeling van AI?
- De maatschappij: hoe kan de bibliotheek helpen AI op verantwoorde wijze in te zetten?
Bij de eerste twee zijn we gebruikers van AI; bij de laatste twee pakken we onze rol in de ontwikkeling, zo je wilt zelfs in de ‘opvoeding’ van AI als vakgebied. Met onze eeuwenlange ervaring met het collectioneren, cureren, organiseren en toegankelijk maken van informatie zijn wij als bibliotheek bij uitstek de partij die AI-toepassingen met onze data kan trainen en vormen.
Positie innemen
Van de nationale bibliotheek van Nederland mag bovendien verwacht worden dat zij een positie inneemt over de principiële, maatschappelijke vraagstukken die AI met zich meebrengt. Omdat we een inherent waardesysteem hebben en ethische vraagstukken al decennialang adresseren, kunnen we een bijdrage leveren aan de ‘opvoeding’ van AI.
Met dat als uitgangspunt heeft de KB het initiatief genomen om zeven principes te formuleren waaraan we ons werk met AI en voor AI kunnen toetsen. Bij het formuleren van deze AI-principes gaan we uit van de vraag hoe het ons kan helpen de missie uit te voeren die de Nederlandse samenleving ons heeft opgedragen. Die luidt dat we zorg dragen voor het geschreven woord en iedereen in staat stellen om te lezen, te leren en onderzoek te doen. Zo dragen we eraan bij dat Nederland slimmer, vaardiger en creatiever wordt.
Sustainable Development Goals
We delen daarmee het centrale uitgangspunt van het AI for good-initiatief van de VN, namelijk dat AI kan en moet worden ingezet om de wereld beter te maken. Wat een betere wereld is, heeft de VN geformuleerd in zeventien Sustainable Development Goals (SDG). Vele uiteenlopende initiatieven en projecten worden door deze SDG’s gestuurd en ook de AI for good-initiatieven worden eraan getoetst.
Reageer!
De zeven principes zijn nog in ontwikkeling. In de loop van dit jaar wil de KB deze afronden. Heb je opmerkingen, aanvullingen of suggesties? Stuur ze naar JanWillem.vanWessel@kb.nl.
Jan Willem van Wessel is hoofd sector Verwerking en Behoud van de Koninklijke Bibliotheek
Deze bijdrage komt uit IP nr. 1 / 2020. Het gehele nummer kun je hier lezen.
