Hoe bereid je je als Britse bibliotheek voor op de Brexit? Vanuit Londen doet Marja Kingma verslag. ‘Het zijn bizarre tijden’.
Door: Marja Kingma
Op het moment van schrijven, 12 april, had Groot-Brittannië uit de Europese Unie kunnen vallen, ware het niet dat de EU Theresa May op het laatste moment een ‘flexibel uitstel’ heeft verleend. Na enkele weken met veel drama zal de rust enigszins wederkeren in Westminster. May’s positie lijkt voorlopig veilig.
Doet Groot-Brittannië mee met de Europese verkiezingen? Komt er toch een tweede referendum? Niemand weet het, ook de Britse informatieprofessionals niet. Vanuit de beroepsgroep is het verbazingwekkend stil als het om de Brexit gaat. Onze collega’s zijn misschien net zo murw en verward als de rest van de Britse bevolking.
Geen pro-Brexit-geluiden
Pro-Brexit-geluiden ben ik in het vakgebied nog niet tegengekomen. De overheersende mening lijkt er toch vooral een van grote zorg te zijn. Zo vroeg een academische bibliothecaris zich al in 2016 af of de Brexit gevolgen heeft voor boeken in niet-Engelse talen. Deze boeken voorzien in een grote behoefte van migranten aan materiaal in hun eigen taal. Als na de Brexit het vrij verkeer van personen opgeheven wordt, komen er minder EU-migranten het land binnen. Bibliotheken kunnen zich daardoor minder geroepen voelen om niet-Engelstalig materiaal aan te schaffen. Iets wat nog wordt versterkt door alsmaar lagere aanschafbudgetten vanwege de bezuinigingen op gemeenten en de duurdere euro. Zo’n ‘smallere’ collectie is nadelig voor de bestaande migrantengemeenschappen, die toch al onder grote druk staan.
Internationale positie
Ondertussen heeft Ayub Khan, in 2018 president van de Britse beroepsorganisatie van informatieprofessionals CILIP, zijn best gedaan om de internationale positie van de Britse bibliotheken in stand te houden en waar mogelijk te versterken. Khan benadrukt dat Groot-Brittannië na de Brexit de samenwerking met Europese partners wil voorzetten. Met de benoeming van diverse topmensen uit de Britse bibliotheekwereld op belangrijke posities binnen internationale bibliotheekorganisaties als CERL en LIBER hoopt hij de positie van Groot-Brittannië veilig te hebben gesteld.
Verweesde werken
Ook de gevolgen voor het auteursrecht zijn bij een Brexit vooralsnog onduidelijk. Britse bibliotheken zijn bang dat zij na de Brexit buiten de Europese richtlijn voor verweesde werken gaan vallen. Deze richtlijn beschermt instellingen die hun digitale collecties vrijelijk online beschikbaar maken tegen juridische acties.
De Britse regering heeft aangekondigd dat zij in het geval van een ‘No-Deal’ de Orphan Works-regeling zal intrekken. De British Library reageerde door te waarschuwen dat in dat geval het feministische tijdschrift Spare Rib niet langer online zal blijven. Van ongeveer de helft van de inhoud is namelijk niet bekend wie de rechthebbende is. Spare Rib is een cultureel symbool voor het feminisme in Groot-Brittannië – meer nog dan Opzij in Nederland. Omdat het een belangrijke bron voor onderzoek is, zou het jammer zijn als dit blad niet meer online beschikbaar is na de Brexit.
Hoewel de Bernerconventie al te grote verschillen tussen Groot-Brittannië en andere landen zal voorkomen, blijven er veel onzekerheden bestaan op velerlei gebied. Wie zei er ook alweer dat de Brexit makkelijk zou verlopen?
Marja Kingma is curator Dutch Language Collections bij de British Library in Londen
Deze bijdrage komt uit IP nr. 4 / 2019. Het gehele nummer kun je hier lezen.